Triệu Tử Dương vén màn bí mật Thảm sát Thiên An Môn sau khi mất

Những dòng hồi ký của nhà lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc Triệu Tử Dương, người đã muốn ngăn ngừa thảm kịch Thiên An Môn, khi được công bố đã làm xáo động dư luận.

Hai tấm hình trên quảng trường Thiên An Môn đã đi vào lịch sử. Tấm hình thứ nhất là cậu sinh viên Vương Duy Lâm, 19 tuổi vào lúc đó, đơn độc đứng chặn đoàn xe tăng.

Tấm hình thứ nhất là cậu sinh viên Vương Duy Lâm, 19 tuổi vào lúc đó, đơn độc đứng chặn đoàn xe tăng, vào ngày 4/06/1989.

Tấm hình thứ hai là một người lớn tuổi đeo kính, lọt thỏm giữa những người sinh viên. Ông nói với họ qua chiếc loa: “Các bạn còn trẻ, còn biết bao thời gian trước mặt, không giống như trước chúng tôi, những người già nua. Các bạn dễ dàng bỏ mạng sống như thế sao? Tình hình rất nghiêm trọng, đảng và quần chúng đã hết chịu nổi. Nếu các bạn từ bỏ tuyệt thực, chính phủ sẵn sàng đối thoại với các bạn…”.

Tấm hình thứ hai là một người lớn tuổi đeo kính, lọt thỏm giữa những người sinh viên.

Người lớn tuổi đó là Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) Triệu Tử Dương. Buổi sáng hôm ấy, ngày 19/05/1989, ông Triệu, tuổi 70, vừa mới ra khỏi cuộc họp đêm của các nhân vật chủ chốt của Đảng, những người quyết định ban hành tình trạng chiến tranh, và chỉ một mình ông Triệu chống lại.

Đến với những người sinh viên, Triệu Tử Dương trở thành một anh hùng và cũng là kẻ tự sát. Khoảnh khắc bi kịch và chủ nghĩa anh hùng của con người cầm chiếc loa kia nằm sâu kín bên trong bức ảnh, những người sinh viên đã không hiểu ra, nhiếp ảnh gia không hiểu được, có lẽ chỉ duy nhất một người hiểu, chính bản thân ông Triệu.

Đây là tấm hình cuối cùng của ông, và cuộc gặp gỡ sinh viên cũng là lần cuối cùng ông xuất hiện trước công chúng. Các đồng chí của ông đã gạt ông ra khỏi chính quyền và quản chế ông tại gia.

Ngày 17/1/2005, khi ông qua đời, truyền thông chính thức của nhà nước chỉ thông báo vỏn vẹn một dòng: “Đồng chí Triệu Tử Dương đã ra đi”. Không một lời nhắc đến, ông từng nhiều năm là Thủ tướng Quốc vụ Viện Trung Quốc, Tổng Bí thư Đảng, một trong những nhà tư tưởng của cuộc cải cách mà nhờ nó suốt 30 năm nay, từ một đất nước lạc hậu, Trung Quốc trở thành cường quốc kinh tế.

Ảnh chụp Triệu Tử Dương tại vườn nhà, ngày 17/4/1990.

Tuy nhiên, ông Triệu đã cho ĐCSTQ cú đá hậu, với sự xuất hiện của cuốn sách hấp dẫn nhan đề: “Người tù nhà nước: Nhật ký mật của Thủ tướng Triệu Tử Dương“.

Triệu phản công sau khi chết

Trong những năm 1999 – 2000 cựu Bí thư Triệu, bấy giờ đã trên 80 tuổi, vẫn đang bị quản chế tại gia, đã bí mật ghi âm lại các trải nghiệm của mình và chuyển các cuộn băng cho bạn bè. Vài ngày trước khi cuốn sách xuất hiện, thậm chí con gái của ông cũng không biết đến.

30 cuộn băng ghi âm nằm trong tay con trai ông Bảo Đồng, thư kí của ông Triệu, người bị kết án 6 năm tù sau vụ thảm sát Thiên An Môn. Ông Bảo đã chuyển nó cho phương Tây và cuốn sách ra đời, diễn tiến các cuộc ghi âm được công bố cùng cuốn sách.

Các cuộc ghi âm không dễ dàng, bởi vì ông Triệu phải qua mặt lực lượng an ninh suốt ngày đêm theo dõi. Thoạt đầu, ông ghi nó vào những lúc hiếm hoi khi an ninh cho phép ông đi ra ngoài nhà. Sau đó, ông ghi trong nhà mình, bởi vì ở ngoài an ninh nhiều và nhạy bén hơn. Tuy vậy chưa bao giờ ông để lộ.

Có thể điều thú vị nhất trong cuốn hồi ký chính là sau những năm bị quản chế tại gia, cựu Tổng Bí thư trở nên cương quyết hơn cả những người sinh viên mà ông định cứu trong năm 1989. Ông Triệu cho rằng, Trung Quốc cần phải trở thành một nhà nước dân chủ theo mô hình phương Tây, thực hiện tự do ngôn luận, toà án độc lập và loại bỏ sự độc quyền lãnh đạo của ĐCSTQ.

Trong các cuốn băng ghi âm ông Triệu giải thích, không có hệ thống trên, đất nước sẽ bị cai quản bởi giới chính trị, kinh tế và trí thức, những nhóm người liên kết và thoả hiệp với nhau vì quyền lợi, đứng trên cả lợi ích đất nước, cản trở sự phát triển.

ĐCSTQ là mafia

Tuy nhiên, đa phần nội dung cuốn hồi ký, như nhà phê bình của Washington Post viết, là những sự kiện nóng của mùa xuân 1989. Ông Triệu nhấn mạnh rằng, lúc ấy Đảng có thể dễ dàng thoả thuận với sinh viên, nhưng đã quyết định đè bẹp họ bằng xe tăng.

Người Hồng Kông tưởng niệm ngày mất của Triệu Tử Dương.

Ông ghi lại diễn biến đi đến quyết định dập tắt cuộc nổi loạn. Đặng Tiểu Bình, nhà lãnh đạo không chính thức lúc bấy giờ, như một Bố Già mà các phe nhóm trong đảng được ban ân huệ để giành ưu thế. Ông Đặng không trực tiếp lãnh đạo mà chỉ giải quyết các mâu thuẫn và lựa chọn các ý tưởng của thuộc cấp.

Cho nên, không phải Đặng, như cách hiểu thông thường, là tác giả và nhà tư tưởng của cuộc cải cách ở Trung Quốc, mà là chính ông, Triệu Tử Dương. Tuy nhiên, ông Triệu thừa nhận rằng, không có sự đồng ý của Đặng, cuộc cải cách không thể nào thực hiện được.

Ông Đặng, thích hình tượng Mao trong những năm 80, và vào lúc diễn ra khủng hoảng trên quảng trường Thiên An Môn, ông đã ngả theo “nhóm bê-tông” dưới sự chỉ đạo của Thủ tướng Lý Bằng. Nhóm người cứng rắn đã lợi dụng chuyến đi thăm Nam Hàn của ông Triệu để lôi kéo Đặng ủng hộ biện pháp sử dụng bạo lực.

Từ cuộc gặp gỡ sinh viên trở về, ông Triệu thuyết phục các đồng chí của mình rằng, những người biểu tình không hề muốn lật đổ chế độ mà chỉ muốn thực hiện những thay đổi. Không ai nghe ông. Người ta đã quyết định ban hành tình trạng chiến tranh, như ông Triệu khẳng định, không có biểu quyết, có nghĩa là bất hợp pháp.

Những người sinh viên, thay vì sợ hãi, như mong đợi của những người cứng rắn, đã trở nên táo bạo và bất tuân hơn.

Cuộc đối đầu không thể không xảy raVào đêm ngày 3 sang ngày 4 tháng 6, khi đang ngồi cùng gia đình ở nhà, tôi nghe tiếng súng nổ. Thảm kịch làm rung động toàn thế giới đã không còn cữu vãn được nữa”, Những cuốn băng ghi lời của ông Triệu.

Theo Lê Diễn Đức, dịch từ bài của nhà báo Mariusz Zawadzki với tựa đề “Thủ tướng Trung Quốc vén màn bí mật sau khi chết” đăng trên nhật báo Ba Lan Gazeta Wyborcza ngày 16/05/2009. 

Xem Thêm:

Video Hay